100 Maymun deneyi

 100 Maymun Deneyi

100 Maymun Deneyi, 1950’lerde Japonya’da maymunlar üzerinde yapılan gözlemlere dayandırılan popüler bir anlatıdır. Hikâyeye göre, bazı maymunlar tatlı patatesleri yıkayarak yemeye başlamış ve zamanla bu davranış, diğer maymunlara yayılmıştır. Öyküde iddia edilen, belli bir sayıya ulaşan maymunların davranışı benimsemesiyle birlikte, davranışın aniden ve topluca diğer kolonilere de yayıldığıdır. Bu durum, kitlesel bilinç veya grup davranışının “eşik etkisi”yle yayıldığı şeklinde yorumlanır.

Ancak bilimsel araştırmalarda, davranışın aniden bütün kolonilere geçtiği veya “100. maymun eşik noktası” gibi kesin bir sayı ile yayılım gerçekleştiği kanıtlanmamıştır. Araştırmalar, öğrenmenin genellikle yavaş ve kademeli olarak yayıldığını, sosyal öğrenme ve taklit yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir.

Yine de 100 Maymun Deneyi, popüler kültürde ve kişisel gelişim, sosyal değişim veya kolektif bilinç bağlamında sıkça referans verilen bir metafor hâline gelmiştir: Bir davranışın veya fikrin belli bir kritik kitleye ulaştığında topluma hızla yayılabileceğini anlatır.